Een pantoum schrijven: een zachte oefening om je innerlijke wereld te verkennen
Soms voel je iets en kun je het niet goed benoemen of omschrijven. Het zit in je lijf of in je stemmig. Er zit iets dat vaag en onbestemd voelt. Voor zulke momenten is de Pantoum heel geschikt. Het is een schrijfoefening die je stap voor stap helpt ontdekken wat er onder je gevoel zit. Je gaat van de oppervlakte dieper naar binnen, terwijl je van tevoren niet weet waar je uitkomt.
Het schrijven van een Pantoum laat je vertragen, je staat stil bij wat je voelt. Je onderzoekt beelden en gevoelens, waardoor er verdieping plaatsvindt. Daarmee kan de lading van wat je voelt betekenis krijgen en soms ook veranderen.
De Pantoum is een dichtvorm met een vaste, herhalende structuur, de herhalingen helpen zichtbaar te maken wat er speelt. Het gaat dus niet over het schrijven van een mooi gedicht, het is een innerlijke reis.
Je schrijft een Pantoum in vijf blokken van vier regels, twintig in totaal. Hieronder licht ik elke regel toe. Onderaan vind je de hele structuur op één pagina, mocht je die willen printen.
Regel 1
Maak een zin die met ‘ik’ begint en waarin je je kernwoord noemt. Bijvoorbeeld: Ik voel spanning, Ik ervaar verdriet, Ik heb behoefte aan rust.
Regel 2
Beschrijf waar je bent. Dit kan letterlijk zijn: in mijn kamer of aan de keukentafel of meer innerlijk: in een ruimte van onrust of dicht bij mijn hart.
Regel 3
Beschrijf wat je ziet. Dit kunnen zowel uiterlijke beelden als innerlijke beelden zijn: een kleur, een landschap, een symbool.
Regel 4
Beschrijf wat er gebeurt in connectie met je kernwoord. Bijvoorbeeld: mijn ademhaling gaat snel of er komt een herinnering boven of mijn schouders zakken.
Regel 5 is gelijk aan regel 2. Je herhaalt de zin over waar je bent.
Regel 6
Wat doet deze plek met je? Beschrijf je eerste gevoelsreactie.
Regel 7 is gelijk aan regel 4. Je herhaalt wat er gebeurt in connectie met je kernwoord.
Regel 8
Wat is jouw reactie daarop? Hoe reageer jij, innerlijk of lichamelijk?
Regel 9 is gelijk aan regel 6 Je herhaalt je gevoelsreactie op de plek.
Regel 10
Wat beleef je daarbij? Welke ervaring komt naar voren?
Regel 11 is gelijk aan regel 8. Je herhaalt jouw reactie op wat er gebeurt.
Regel 12
Hoe is dat voor jou? Wat zegt deze ervaring over jou of over wat je nodig hebt?
Regel 13 is gelijk aan regel 10. Je herhaalt wat je beleeft.
Regel 14
Hoe voelt dat in je lijf? In je hart, je buik, je keel?
Regel 15 is gelijk aan regel 12. Je herhaalt hoe het voor jou is.
Regel 16
Wat is je reactie daarop? Wil je iets vasthouden, loslaten, beschermen, toelaten?
Regel 17 is gelijk aan regel 14. Je herhaalt hoe het in je lijf voelt.
Regel 18 is gelijk aan regel 3. Je herhaalt wat je zag.
Regel 19 is gelijk aan regel 16. Je herhaalt je reactie.
Regel 20 is gelijk aan regel 1. Je sluit af met je openingszin: ‘Ik …’ met je kernwoord.
Een Pantoum kun je gebruiken als dagelijkse reflectie-oefening of wekelijkse check-in. Je kunt het inzetten tijdens een therapeutisch proces, bijvoorbeeld na een sessie. En je kunt het ook gebruiken als spirituele oefening waarin je de vorm gebruikt om contact te maken met je innerlijk weten, je hoger zelf of je ziel.
Schrijf de Pantoum in je dagboek, op je laptop, op je telefoon of spreek het in als voice memo. Persoonlijk ben ik een groot voorstander van het schrijven met de hand. Dat brengt mij het dichtst bij mezelf.
Hieronder nog een keer de structuur op één pagina. Sla ‘m op of print de afbeelding.
Een Pantoum is een zachte vorm om naar jezelf te luisteren. Het een manier om te zeggen: ik wil weten wat er in mij leeft, ook dat wat ik nog niet helemaal begrijp.
Geef jezelf de ruimte om te ontdekken wat er is. Bepaalde zinnen laten zich soms makkelijker schrijven dan andere. De betekenis van je openingszin kan halverwege veranderen. Wees nieuwsgierig, onderzoekend en geef jezelf de ruimte om je gevoel te laten spreken.
Ken je iemand die dit ook interessant zou vinden? Deel Bewust van je Padje met een vriend of vriendin.